Przeczytaj nowy raport Obserwatorium Polityki Miejskiej i Regionalnej IRMiR o rynku mieszkaniowym pt. „TBS i SIM – wyzwania i perspektywy rozwoju”!
Społeczne budownictwo czynszowe realizowane przez TBS-y i SIM-y jest istotnym, lecz strukturalnie wrażliwym segmentem polskiego systemu mieszkaniowego. Sektor wypełnia lukę pomiędzy zasobem komunalnym a rynkiem komercyjnym, jednak jego zdolność do zwiększania skali działania coraz silniej niwelują rosnące koszty, ograniczona dostępność finansowania oraz bariery instytucjonalne.
Sektor charakteryzuje się silnym zróżnicowaniem skali i modeli działania. Obok licznych dużych operatorów funkcjonuje wiele podmiotów, które zrealizowały niewiele przedsięwzięć i zarządzają niewielkim zasobem
mieszkaniowym. Zwiększa to ich wrażliwość na wzrost kosztów eksploatacyjnych, finansowych i remontowych oraz ogranicza możliwości długofalowego planowania.
Program społecznego budownictwa czynszowego jest otwarty na różne modele działalności, przy czym wyróżnia się działalność podstawową, jaką jest budowa i eksploatacja domów mieszkalnych na wynajem o umiarkowanych czynszach z wykorzystaniem preferencyjnego finansowania zwrotnego, oraz działalność dodatkową, związaną z budową i zarządzaniem nieruchomościami mieszkaniowymi. Ta druga nie jest prowadzona przez wszystkie podmioty
i jest silnie zróżnicowana. Dotyczy w zasadzie wyłącznie gminnych TBS-ów, a jej zakres wyznaczają władze lokalne oraz lokalne polityki mieszkaniowe. Do najbardziej popularnych dodatkowych działalności TBS-ów należą: zarządzanie mieszkaniowym zasobem gminy, budowa mieszkań na wynajem na zlecenie gmin, zarządzanie budynkami wspólnot mieszkaniowych i inwestorstwo zastępcze.
Dominującym modelem realizacji inwestycji stał się – od 2018 r. – montaż finansowy oparty na preferencyjnym kredycie SBC i dotacjach z Funduszu Dopłat. Choć umożliwia on realizację inwestycji przy wysokich kosztach budowy i utrzymanie dostępnych czynszów, prowadzi jednocześnie do spadku efektywności wydatkowania środków publicznych. W porównaniu z okresem Krajowego Funduszu Mieszkaniowego obecny system generuje mniejszy efekt rzeczowy przy wyższej intensywności wsparcia.
Autorzy: Kamil Nowak, Alina Muzioł-Węcławowicz
Zapraszamy do lektury!